vendredi 5 novembre 2010

A Vistica (10,11/17)

Una nuvella di
Jean-Yves Acquaviva

X

U teleffonu di Roccu avia digià sunatu quattru volte dapoi sta mane. È avà sunava torna. Ogni volta vardava u screnu è ci si lighjia sempre u stessu affare : numaru privatu. Ùn rispudia micca, pinsava chì s’ellu era cusì « privatu » ‘ssu numaru ùn avia c’à da firmà lu torna. È po, chjamà cinque volte per ùn dì nulla, mancu un picculu missaghju, era sicuramente una cosa senza impurtanza. Osinnò à chì ghjuvava u rispundore ? Ùn l’avianu invintatu à posta per pudè schisà e seghe chì s’appingavanu à quellu cosu per un sì o per un nò ? U giuvanottu avia d’altri pinseri. Era più d’una ora ch’ellu stava à fighjà a petra trova qualchì ghjornu nanzu. Una ora ch’ellu facia viaghjà u meccanisimu d’apartura di u scagnu sicretu. Appughjava nant’à Monte Cintu per fà lu sorte è turnava à sarrà lu è tocca è fila. Cuminciava à interrugà si in veru. A sin’à avà, avia ricusatu di lascià si andà à crede à a teuria amintata da « u varghjianu ». Avia dinù ricusatu di crede à l’esistenza di ‘ss’omu. Ma oghje, ùn sapia più dì s’ellu si n’arricurdava cum’è omu si ramenta un sognu o s’ella era accaduta in veru.

U dubbitu ùn era micca un sintimu chì Roccu cunniscia bè. Ùn li avia mai lasciatu tantu piazza, nè in u so core, nè in u so ciarbellu. À a morte di i so parenti avia sceltu d’accittà ‘ssa sorte. A tristezza l’avia summersu ma ùn avia micca vulsutu abbandunà si à a rivolta. Sicondu ellu, ùn valia à vultulà si in pianu per circà à luttà contru à una cosa fatta, una cosa c’ùn si pudia cambià. Quand’ella era nata a fiura di Solimea à mezu à e so sunniate, avia torna fattu a scelta di a sicurezza. Era « Ella » è basta ! Era quella nata da sparte a so vita, da lià si à ellu à l’eternu. È di quessa dinù, avà, ne dubbitava. Si sintia solu, ancu per avè la scelta, annicatu da a sulezza. Si vidia cum’è un prigiuneru. Puru s’è a libertà l’avia, chì ne facia ? Si tagliava di tuttu è di tutti, scappava di fronte à ogni difficultà chì a vita li mittia in trà li pedi è ùn circava mai à scumudà nulla. Tuttu què li ribumbava in capu è ùn li facia c’à sente à pena di più u viotu abbissale di a so vita. Iè, prigiuneru di ‘ssi muri ch’ellu avia alzatu in giru à ellu è ch’ellu cridia d’ùn pudè più sciappà. Forse era megliu à crede à i detti di u « vardianu » è vede ci una spiranza di pudè fà megliu una antra volta postu chì ci saria una antra volta. Ma à sente à ellu nulla ùn pudia cambià, tuttu avia da firmà è ricumincià di a stessa manera. Quessa ùn li piacia mancu à pena. A li avia detta durante a so ultima pinciulata. Chì, ancu s’è Roccu fughjia u sonnu, quellu, di tantu in tantu u ripigliava.

« Ùn capiscu micca ! State e millaie di l’anni sapendu chì anu da accade tante strage è ùn fate nulla. S’avessi ‘ssu putere eiu… »
« È chì faria ? L’omu hè fattu cusì, circataghju, micigliaghju. Capace à fà nasce tante billezze è strughje le n’un stessu muvimentu. Capace di tamantu amore è po d’oddiu senza cunfina per e stesse cose, per e stesse ghjente. Innò, ùn ci poi fà nulla. Credi chè ? C’ùn ci aghju micca pinsatu longu ‘ssi seculi ? Ci aghju forse pinsatu troppu. Ci aghju pinsatu è aghju speratu. Ma l’anima umana ferma un misteru per mè. L’aghju vista scura, d’un neru chè t’ùn poi mancu imaginà »
« È ùn c’ete vistu mancu una luce ? »
« L’aghju sicuramente vista è mi ne sò sicuramente scurdatu, purtantu, credi puru c’o mi scordu di pocu affare. Vidarè, un ghjornu capisciarè… ».

U teleffonu di Roccu sunava torna,  nant’à u screnu c’era scrittu 123.

XI

« Roccu ? Hè Solimea. Sò parechje volte c’o cercu à chjamà ti è ùn rispondi mai. Ci vole c’o ci vechimu, aghju fattu un sognu stranu è ne vularia parlà cù tè. Chjama mi. ».

Roccu fulminava, avia lasciatu viutà si a battaria di u teleffonu è vinia di turnà à imbrancà lu. « Sarà pussipule ? Per una volta ch’ellu ghjuvava à qualcosa ‘ss’arnese ! ». Infribbatu, stava cù quellu cosu in manu senza sapè chì fà ne. « Chjama mi, Chjama mi…Vogliu bè chjamà ti eiu ma u to numaru u pigliu induve ? ». È po l’era vinuta in mente chì s’ellu ùn avia u numaru di Solimea, avia quellu di a so surella. Chjama è chjama ma nulla à fà. Sempre una vuciaccia sintetica à dì li ch’ellu era bè nant’à u rispundore di u 061233… « A saparaghju c’o ci sò, puttannaccia ! ».

Eccu, era l’ora di u telleffonu, ghjacia in pisticciuli nant’à e chjappelle di a cucina. Roccu ci avia messu tutta a so rabbia è avà, rigrittava u so gestu. Era à quattru patte sottu à u tavulinu à ricote ogni pizzatellu. Era ciabba cumpletta, ùn avia più nisun mezu di tuccà nè à una nè à l’altra. S’era messu à pusà per pruvà à calmà si. Ci vulia à riflette, à fà viaghjà u ciarbellu. Quessa a l’avia amparata u so mistieru, a colara ùn sciuglia mai nulla. Pusà è pinsà eccu duv’ella era a suluzione. Teleffunà à Solimea, ùn ci n’era più mezu, dunque ci vulia à andà à circà la. S’era torna ficcatu in vittura è viaghjava à via di Corti. A strada li si paria d’ùn finisce più. Ghjastimava appressu à tutte ‘sse croce chì u facianu andà à usu lumachescu. S’avia fattu ancu duie o trè duppiate à a scimesca risichendu di tumbà si. Tumbà si… ‘Ssi dui ghjorni ci avia pinsatu. Mette una fine à u cumbugliu chì era natu in u so capu, truvà a pace.

L’angoscia chì s’era accasata in e so trippe li pisava è ùn lu cappiava una siconda. Una di quelle chì ancu quand’omu crede di sminticà i so strapazzi, di truvà una chjarina in a selva pagna è immensa di i so pinseri, u rimette in u solcu à rombu di pena in corpu. Un solcu senza fine, pinsava Roccu. È po ci era statu ‘ssu missaghju, ‘ssa luce nata in a bughjura di i ghjorni passati. U si ripitia in capu è ùn si pudia impedisce d’imaginà centu mila cose. Centu milla distini sfarenti ma chì avianu in cumunu a fiura di dui giuvanotti innamurati è felici. À l’asgiu di u « vardianu », à l’asgiu di sapè s’ella era vera o micca. Roccu viaghjava, à frombu battutu, versu u so dumane.


jeudi 4 novembre 2010

Ultimu ghjornu


Una nuvella di
Guidu Cimino

A sapianu tutti ch’ellu era quì dentru.
È ellu sapia ch’elli sapianu.
Parechje volte l’avia intesi parlà : - «sorterà da solu, sorterà...»,  - «ùn ci hè più tantu ad’aspettà...»,  - «u quindeci o u sedeci, à u più...»
Ma ellu hè più forte chè ciò ch’elli pensanu tutti. U 15 o u 16 ? Hè capace di tene assai assai di più... Da manghjà è da beie l’hà... S’ellu li garba pò stà quì sin’à u 20 o u 30... è ancu di più... Ma serebbe troppu periculosu è quelli fora anu i mezzi di lampà lu via.
Paura un’è hà. Dapoi u tempu ch’ellu era piattu quì dentru s’era avvizatu à tutti issi chimichi ch’elli usavanu. Ma per ùn esse intimuritu ùn era micca scemu ; si dubitava quantunque chì, u megliu per ellu era di sorte nanzu d’esse impuzzicatu da tutti issi prudutti.
In fatti, l’idea di sorte un ghjornu o l’altru l’avia fatta soia. U 15 o u 16... o puru u 20... ùn ci hè speranza di stassine quì dentru sin’à a morte. A vita hè fora. Eppò quelli chì l’aspettanu ùn serebbenu tantu mastini s’ellu surtia da solu...
Senza troppu pensà ci, avia diggià decisu di sorte dumane. U 10 !
Quelli fora, ùn l’aspettanu u 15 o u 16 ? S’ellu sbocca u 10 è fendu abbastanza in furia serebbe ancu capace di scappà è di nascondesi in un altru locu ancu più scunnusciùtu. Á pensà ci, li scappava a risa. U musu di quelli fora ! S’ellu sorte in tromba, à tronca chjavette è ch’elli ùn fussinu capace di chjappà lu, chì sbilligata !... è chì gioa ! Si vede digià sguigliàssi à mezu à l’anche di quellu chì s’avvicina u più di a surtita, sguille da e mane di u secondu... i sapientoni ! Quelli chì sanu tuttu nantu à ellu, chì u cunnoscenu megliu chè mamma ! S’ellu pudia, puru una volta solu, cugliunà li, piglià li in burla, si ferebbe guasi chjappà più vulenteri...
Hè decisa ! pruvà, po l’hà da pruvà ! È s’ella gira male, trippa ! Dumane sorterà ! Ghjè l’ultima notte ch’ellu passa quì, à l’agrottu, luntanu da tuttu. Sta sera vole manghjà è beie da spanzàssi. S’ella si trova si sciaccherà ancu una candella d’issu vinu chì li face vultulà u cerbellu. Quale a sà ? C’un pocu di furtuna... L’hà digià tastatu, u vinu. Dui o trè mesi fà. Subitu, u gustu ùn li garbava tantu ma dopu à un’è poche di minute si hè pigliatu un gira capu cusì dolce, cusì suàle. U mondu li paria cambiatu. Ancu quelli fora ridianu è cantavanu. Tuttu era allegru ed’ellu si sentia bè... Pensendu à u vinu si misse à calcighjà cum’è un martellatu, cum’è per dà si curagiu... è sentia quelli fora pigliati da l’affolu : - «Mi pare chì vene», - «Site pronti ?» - «Attenti chì vole sorte».
Un mughju di donna u fece calmà.
Silenziu. Pace...
Ùn li piace micca à sente stridà issa donna impaurita. Ma li tocca à sorte, sopr’à tuttu chì quelli fora ùn l’aspettanu più, cugliunati ch’elli sò. Ellu per esse prontu hè prontu. Basta à vulè lampàssi capunanzu versu à a surtita. Senza più riflette, pigliò u so fiatu è...
UNU, DUI È TRÈ ! ! !
Fù cum’una fucilata ! Si ritruvò fora, accecatu dà tanta luce, u fiatu in bocca è un freddu da cutrà li u sangue à dossu. Fù aguantàtu pè i pedi, pisatu in l’aria cum’è un trofeu di caccia. A cannella ingurgata, i pulmoni vioti. Si sentì minà una manata nantu à u spinu è tandu si misse à pienghje cum’un criaturu.
   «Ghjè un’omucciu ! ! !»

Sicura chì sò un omucciu ! Chì cridiate ch’o fussi ? Un cane ? Una farfalla ? Una scimia o una donna ? M’avete aspettatu tantu tempu senza sapè quale era ? Induve sò cascatu ? Cume possu esse statu cusì stupitu da fà mi chjappà d’issa ghjente ignurante è tàlpa.

Si sentì pone annantu à un pettu tepitu, accarizzà u so capucciu bagnàtu è, stancu mortu da tamantu viaghju chjudendu l’ochji si fece una sunnata.

A Vistica (8,9/17)



Una nuvella di
Jean-Yves Acquaviva

VIII

Eranu trè ghjorni chì Roccu ùn durmia più. Si trascinava da a mandria à a casa. È digià chì prima vidia pocu mondu, avà eranu sole e so capre à sente a so voce. Avia pigliatu una decisione dopu à u fiascu tremendu di u so scontru cù Solimea. À parte si da avà staria solu u più pussipule, parlaria cù l’astri c’à quand’ella saria veramente nicissaria.

Ùn s’era impicciatu cù Ciprianu dapoi trè ghjorni ma sapia chì quessa ùn pudia durà. Senza sonnu ùn campa nimu. Ma Roccu suffria tantu dopu à i so viaghji nuttuloni, e so discitere eranu talmente dure chì ùn vidia più l’interessu di chjode l’ochji. Riposu ùn ne truvava allora à chì ghjuvava ? Si tichjava di caffè è s’era ancu datu à fumà. U so nome li vinia da u so babbone, u babbu di u so babbu. Avia sempre intesu dì chì, for di a so moglia, nimu ùn l’avia mai vistu senza una sigaretta in bocca. Cù una accindia à l’altra è tocca è fila da a mane à a sera. ‘Ssu babbone ùn l’avia cunnisciutu chì era mortu dui anni dopu à a so nascita, u tavaccu era statu u più forte. U giuvanottu ùn ne era ancu à ‘ssi punti. Avia dicisu di principià à fumà cum’è tanti altri dicidenu di piantà è li piacia. À e prime, i so pulmoni ùn avianu micca capitu. A l’avianu detta fendu lu tussà è stupà. Era stata difficiule ma avà cumminciava à andà, tussava assai di menu. N’avia compru dece cartucci per esse tranquillu una stonda. A sola cosa chì l’imbistiava à pena era u fattu di mette si nu l’obligazione d’andà à circà ne.

Dece cartucci, quattru centu eurò passati. Duie centu cinquanta « sacchi » avaria dettu u so babbu, una mansa di casgi. Ma chì primura ? Prima l’aiutava à vighjà è in più li si paria di pudè misurà e stonde, li si parianu e so idee più chjare è di chjarore in capu n’avia bisognu. Ùn si pudia impedisce di pinsà à tuttu ciò ch’era accadutu ‘ssi pochi ghjorni. È s’ella era vera a teuria di u « varghjianu » ? S’ellu era cundannatu à fà torna è po torna ‘ssa vitaccia, s’ellu l’avia digià fatta ùn si sà quantu volte ? A so ragione li dicia ch’ella ùn pudia esse ma cum’è a so ragione, ultimamente, a stava pocu à sente… Li cullava è li falava di chjappà torna a vittura è cullà in Niolu per vede s’ellu ùn la pudia buscà ‘ssa grotta duve ellu si stava intafunatu à fighjà u tempu chì passa. Avia tamanta brama di dumandà li perchè ùn circava mai à fà nulla per migliurà a sorte di l’umanità postu ch’ellu a cunniscia. C’era quessu dinù l’imbrogliu, ancu ellu sapia avà. Chì pudia fà ? Tutt’ognunu l’avia da piglià per un scemu s’ellu amintava quesse e teurie. Ghjuntu à ‘ssu puntu di a so traspinsata si facia sempre u listessu rimproveru. Si dumandava s’ellu ùn era micca pazzu in veru di lascià u so ciarbellu viaghjà nant’à ‘sse strade torte. È, di regula, accindia una sigaretta ma sta volta era vinutu u sonnu senza avisu. Roccu durmia di capu nant’à u tavulinu rosu da a stanchezza è da i pinseri.

IX

L’alba spuntava, una alba calma cum’è quelle d’oriente. Roccu è Solimea, stracquati nu l’arbiccia, si lasciavanu accarizzà da u dolce calore di ‘ssu ghjornu nascitoghju. Stavanu à sguardi intricciati, à mani liate è à cori abbracciati. Di tantu in tantu s’appiccicavanu e so lapre è si chjudianu i so ochji. Ùn parlavanu tantu, ùn valianu e parolle à dì ciò ch’elli purtavanu in elli. Li bastavanu i so rispiri è i so batticori à palisà a leia cusì forte chì l’addunia. E so pinsate s’imbulighjavanu quasi à cunfonde si una cù l’altra. Duie parsone è una anima sola. Eccu ciò ch’elli risintianu i dui giuvanotti. À l’asgiu di a vita chì bullia in giru à elli, campavanu ogni siconda di ‘ssu mumentu cum’è s’ella fussi l’ultima. Era amore di sicuru, ma ‘ssa parolla ùn bastava micca à spreme u sintimu stranu è maravigliosu chì muvia i so cori. Era cum’è s’è l’alivellu di u mondu stava à l’affollu di u fattu ch’elli sianu inseme. Nulla ùn li pudia staccà, nulla ùn pudia impastughjà à so brama di viaghjà fiancu à fiancu.

U sole era avà più altu in u celu è i so raghji i scaldavanu cù una dulcezza infinita. Spugliati in cristu aspittavanu ‘ssu mumentu quandu e so pelle s’avianu da tuccà è ch’elli s’avianu da vultulà nu a cianfena. ‘Ssa stonda sacra di l’attu d’amore, quandu un omu è una donna s’offrenu unu à l’altru. Chì e so mani si ne vanu à viaghji pruibiti. U tempu c’era, nisun bisognu d’andà troppu in furia. L’attesa era un piacè è ùn si ne vulianu micca privà. Nu ciò ch’elli s’appruntavanu à fà ci vidianu trè ragione di smaraviglià si. Aspittendu, lascendu cullà in elli  a voglià di fà la, lascendu piccià pianu, pianu u focu chì l’avia da cunsumà. Fendu la, dendu si sani, sani à a so passione, lintendu ognunu di i so freni senza più alcuna ritinuta. È in fine, arricurdendu si di ciò ch’ella fù ‘ssa tamanta spartera, ‘ss’abbracciacata magica duve l’ansciu di l’unu pare esse l’ansciu di l’altru. Sarianu stati vulinteri cusì à l’eternità campendu, cum’è in un sognu, una vita chì ùn saria c’à una immensa stonda d’amore. Una vita francata d’ogni pinseru materiale, data tutta à l’adurazione di l’altru. Iè, un sognu, longu è sirenu à coglie  frutti maturati à u sole di i sintimenti puri.

« Oimè ! ».

Solimea s’era discitata d’un colpu, spatansciendu.



mercredi 3 novembre 2010

A Vistica (6,7/17)

Una nuvella di
Jean-Yves Acquaviva

VI

U sonnu ùn vulia vene. Roccu stava in u so lettu ochji apartu è pinsava. A so dilusione era à l’altura di a spiranza nata in u so core d’in fine scuntrà quella ch’ellu avia tantu sunniatu. Eranu trè ore di mane è li si paria ch’ellu ùn pudaria mai più dorme. Li si paria ancu d’ùn avè ne mancu più voglia. À chì ghjuvava di mantene una illusione chì ùn saparia mai campà for’di di i so sogni ? À chì ghjuvava à scaldà si à un sole chì ùn lucicaria mai à palesu ? Longu a so corta vita s’era sempre lasciatu azzicà da cose irreale chì l’aiutavanu à scurdà si di u viotu chì pascia in giru à ellu. Dopu à a morte di i so parenti s’era pianu pianu staccatu di u mondu. Ne cunniscia ghjente ma amichi, veri amichi, ùn avia micca. A sulezza l’era sempre parsu un avantaghju, una spezia di furtezza da parà si da a pena. Perde si babbu è mamma à l’età di diciott’anni l’avia culpitu u core cusì forte chì n’era ghjuntu à crede ch’ellu era assai megliu à stà si solu. Lià si cù l’altri era piglià u risicu di perde qualcosa. A sola cosa chì l’avia impeditu di lascià si andà à l’abbissu era ‘ss’idea chì in qualchì locu c’era ‘ssa zitella à aspittà lu. È avà, ne vinia à dumandà si s’ella esistia altrò c’à nu e so sunniate.

« T’avia dettu di fà qualcosa è vecu chè t’hai fattu u cuntrariu ».

Roccu ùn capia micca cum’ellu era passatu da u so lettu à a cucina. Ma era cusì, stava torna à pusà di punta à l’omu stranu di l’altra notte.

« Ùn hai micca idea di ciò chè tù sì in traccia di fà. Hai da rompe l’allivellu d’ogni cosa s’è tu cuntiniveghji ».

L’omu tinia, in a so manu manca a buttigliola ch’ellu avia trovu piatta in a petra. A facia girà cù trè dite è s’addirizzava à u giuvanottu senza mancu dà li una uchjata.
« Ma chì vulete è quale site à a fine ? »
« Sò u varghjianu di u tempu ».
« U chè ? Vardate ! Ùn sò micca di luna per sente quesse e cunnarie ! »
« Stà zittu ! Ti dicu c’o sò quellu chì cuttighjeghja ogni cosa chì hè, chì misura ogni stonda chì và è aghju pocu primura di ciò chè tù credi o micca. Allora, torna una volta, stà zittu è stà à sente».

È Roccu era statu à sente, zittu è mutu. Una storia incridibule chì ci vulia à crede. A storia scema di u tempu è di l’eternu vultà à u principiu. L’omu dicia d’esse u « Vardianu di u tempu », quellu chì campava eternamente. Quellu chì stava à fidighjà chì tuttu firmava nu l’ordine di e cose. È fidighjava ellu, à sente lu, dapoi più di dicionove milla anni. Eramu in u duie milla è dece di l’era cristiana. Ma sicondu à l’omu, u mondu era vechju di quattru milla è dece anni. Tutte e teurie nant’à l’evuluzione o u Big Bang ùn eranu c’à futichje da annannà i ciucci. Fole invitate per circà à spiecà ciò c’ùn si pudia spiecà. U mondu era natu cum’ellu sbuccia un fiore, cusì, una siconda ùn c’era nulla è po una altra c’era tuttu. Ùn parlava micca d’una intervinzione divina, d’un essare supranu capace à ammaistrà u distinu di l’omu è di a natura. Tutte ‘sse storie riligiose eranu bugie surgite da ciarbelli infumicati da assirinà quelli chì ricusavanu a verità. U mondu era, ùn era più è era torna. Ogni volta ch’ellu turnava à nasce era per  tesse u listessu filu. Ùn cambiava mai nulla, una piazza per ogni cosa è ogni cosa à a so piazza. È i seculi andavanu sempre à u stessu passu, videndu a storia corre sempre di a stessa manera.

Ogni evenimentu, sia tragicu o allegru, si ripitia senza nisuna sfarenza. Ogni parsona campava a stessa vita, fendu i stessi gesti, e stesse scelte per custruisce sempre u stessu distinu. Ellu era quì per vardà chì nulla ùn possi cambià. Perchè ellu ? Ùn la sapia è ùn circava micca à sapè la. Ne era à a so quarta vita. Quattru volte à avè vistu l’omi strughje pianu pianu tutte e ricchezze di u so mondu, stirpà si à rombu di guerra per mutivi unu più scemu c’à l’altru. È saria cusì torna mille è vinti trè anni chì u mondu ne campava, sicondu u « vardianu », cinque milla è trenta trè nanzu di turnà à u principiu di tuttu. ‘Sse millaie di l’anni e campava in una grotta, n’un locu chjamatu I missoghji, à tempu sottu à Monte Cintu. Ùn ne surtia mai è s’ellu era vinutu à visità à Roccu era chì, per a prima volta, un omu avia scupartu a « vistica ». È ancu s’ellu ùn capia cum’ellu era, sapia chì ùn ci vulia micca ch’ella fussi.

U rivegliu di Roccu avia sunatu un quartu d’ora nanzu di riesce à toglie lu da u so sonnu. U giuvanottu si discitava torna una volta bagnatu di sudore. Si dumandava s’ellu ùn divintava micca scemu chì principiava à avè fastidiu à sfarinzià sognu è realità.

VII

Sta mane Roccu avia un antru appuntamentu cù Valintina. À rombu d’insiste a giuvanotta l’avia cunvitu di vene à sin’à Corti per ch’ella li fia e so ultime dumande. Avia prumessu, saria l’ultima volta. Di quessa Roccu ne era sicuru, saria l’ultima volta chì li era un veru martoriu à stà vicinu à ‘ssa zitella. Brava, simpatica, bella, piena di spiritu, Valintina era tuttu què ma li mancava qualcosa per u giuvanottu. Li mancava ‘ssu focu ch’ellu avia vistu luce in l’ochji di quella scontra nant’à i chjassi di u sognu. ‘Ssu focu chì, ancu s’ellu circava à scurdà si ne, brusgiava sempre in un scornu di u so core. Longu tuttu u viaghju avia parlatu solu. Circava à ripiglià in manu u filu di a so vita chì ùn sapia più troppu duv’ellu ne era. S’ellu avia accittatu di fà a strada à sin’à Corti, era dinù per cambià d’aria, quasi per scappà. Avia muntu e so capre è avia ghjittatu u latte. Quessa, ùn l’avaria mai criduta. Supitu fatta, s’era lavatu, cambiatu è ficcatu in vittura. Avà avia trapassatu à L’Isula è principiava à calmà si à pena. Sta mane, à l’arrizzata li si paria d’assuffucà, di circà l’aria cum’è un omu sfiatatu, persu à mezu mare è à l’orlu d’annicà si. U sognu di a notte c’era per qualcosa ma ùn c’era micca c’à quessa. C’era dinù a realità à scimisce à Roccu. Ùn pudia dì s’è u so scontru cù « u vardianu » era stalvatu in veru o nò. Ma sapia una cosa, a buttigliola era smarita.

Ghjugnia in Corti, Valintina avia dettu d’aspittà lu à a terrazza di L’Oriente, un caffè in faccia à l’università. Roccu cunniscia pocu Corti ma e spiicazione di a giuvanotta eranu belle pricise è avia trovu in furia. S’anarvava à pena è ghjastimava appressu  à un studiante chì s’era cansatu à mezu u ballu è chì ùn la ci facia più à sorte. Dopu à una pochi  di parolle chì si finianu tutte in « acciu » l’avia mandatu un sguardu cum’ellu i sapia fà è chì ne dicia di più c’à n’importa chì discursata. Surtendu di a so vittura avia lampatu un ochju ver’di a terrazza è avia vistu à Valintina à pusà à un tavulinu. S’era avvicinatu è senza una parolla, senza mancu un sguardu, s’era stallatu di punta à ella. Stava capicalatu è avà murgugnulava qualcosa chì s’assumigliava à un bonghjornu. È po, li facia capisce chì avia pocu tempu è chì era megliu ch’ella attacchessi supitu e so quistione. Dopu à una stonda senza sente risposta, Roccu avia pisatu u capu, bellu dicisu à alzà a voce s’ella ùn vulia move si. Era firmatu bocca apartu. Eccu la quì, davanti à ellu, a zitella sunniata. Era tale è quale, bella, trabella. Un fiore mezu à i fiori, sbucciatu in i so sogni  è sbucciata avà in a so vita.

« Allora sì tù Roccu ? Eiu sò Solimea, a surella di Valintina. M’avia dettu chè t’era un mischiu trà l’orsu è u cignale, ma ùn mi pari micca cusì terribbule. Ti voli beie qualcosa o sì vinutu à sin’à quì soladimente per a billezza di u locu ?

Avaria vulsutu risponde ma ùn ci n’era parolla à dì ciò ch’ellu risintia. A vardava cù un surrisu biatu, saria statu cusì ab eternu à brusgià si l’ochji, accicà si di tamanta billezza. Solimea cuntinivava à parlà. Li spiecava chì a surella ùn pudia vene chì avia amparatu à l’ultima ch’ella avia un corsu sta mane. L’avia fattu una lista di dumande per chì Roccu ùn sia vinutu per nulla. Chì n’avia da fà Roccu di e so quistione, sintia ciò ch’ella dicia ma era persu nu d’altre pinsate. Era avà è quì chì u distinu avia dicisu di purtà lu. Era avà è quì ch’ellu ci vulia à risolve, à chjappà l’affari in manu è ùn cappià li più. Cumu fà ? Chì dì ? Roccu ùn la sapia ma sapia chì ùn lasciaria andà a giuvanotta di i so sogni. L’avia da piglià a manu è l’avia da dì tuttu.

« Pianta di parlà ! Pianta è lascia mi dì ciò chì mi ci vole à dì. Ùn mi connosci micca, ùn sai nulla di mè è, per parlà francu, ne socu pocu di tè. Ma eiu t’aghju digià vistu, è ancu s’ellu ùn era c’à nu i mio sogni, sò sicuru chè tù sì quella chì m’hè distinata. Eiu ti tengu cara dapoi u nostru primu scontru quella volta in ‘ssa campia duve ci simu vultulati inseme. Forse m’hai da piglià per un scemu ma ùn ti possu lascià andà senza dì ti nulla ».

Solimea u fighjava cù l’ochji pieni di paura è circava à ritirà a so manu.

       « Cappia mi ! Ùn và micca o chè ? Cappia mi ti dicu ».

S’era arrizzata, a ghjente ingiru à elli i vardava è certi s’avvicinavanu ancu pronti à intervene. Roccu l’avia capita in furia, nimu ùn pudia crede ciò ch’ellu dicia. S’era arrizzatu ancu ellu è era scappatu ver’di a so vittura.

mardi 2 novembre 2010

Bosforu

Una nuvella di
Petru Larenzu Santelli














U russighjamentu di u ciuttà di u sole chì infiara u Bosforu invadisce a mo cellula.
U fiume si stende cum’un serpu innoratu in a cità infiurinata è carca di lume.
À a malincunica chjama di u Muezzinu rispondenu e note latine di e campane di qualchì cattedrale chì si ritaglia nantu à l’astra ripa.
Cum’è per ùn stà in restu, ribumbò da luntanu u cornu di una sinagoga.
Ghjè l’ora serena duve si sparghje a chietudine è u calmu inde tutte l’anime, duve s’intruduce in ognunu a dulcezza.
Sta stonda ciutta ogni persona inde u riposu è u benistà.
Nisunu essere ùn pò stà insensibule à st’ambiu di pace è di serenità.
Nimu.
Nimu fora di mè.

Tante volte aghju cavalcatu di pettu à l’Astru chì cala à punente per raghjunghje ti, u celu sottu à u corpu di u mo Akhal-Tekè, figliolu di u ventu.
Tante volte mi sò imbriacatu à a brina ghjucarina, u core battendu à u ritimu di e quatru furcute pichjendu in terra.
Tante volte aghju imbulighjatu i mo capelli à a so criniera, a mo guancia di pettu à i musculi di a so cullaghjina putente.
Tante volte, divuratu d’impacienza, m’hà intesu mughjà à a vita u to nome.
U fraiu di u so galoppu sfrenatu chì martellava a steppa ribumbava in a valle.
Sapia chì l’amore mi cunsumava è ricusava di beie à u guadu per riparte più prestu.
À l’attrachjata, cuntemplava infine l’infiaratura inde i to ochji ardenti.
E sette culline rinviavanu in ribombu i nostri suspiri framischjati.

Tante volte t’aghju pussessu di pettu à l’Astru chì cala à punente, u mele in a to bocca è in u to corpu.
Tante volte mi sò imbriacatu à u to soffiu, u core battendu à u ritimu di i to petti pichjendu nantu à a mo petturiccia è di e to mane chjudendu si nantu à i mo reni.
Tante volte aghju intricciatu i mo capelli à e to treccie, e mo labbre appiccicate à u to tuppezzu offertu.
Tante volte, brusgiendu d’impacienza è di desideriu, t’aghju mughjatu u mo piacè.
Tante volte u fracassu di i cavalli di u Sultanu chì vultava di caccia m’hè ribumbatu in capu.
Tante volte avemu trasaltatu è trematu d’esse scuperti.
Fin’à quellu ghjornu.
Fin’à quella sera chì a guardia m’aspettava.

U russighjamentu di u ciuttà di u sole chì infiara u Bosforu invadisce a mo cellula è incende i mo ricordi è i mo sensi.
Aghju da more dumane à l’alba.
Aghju da more dumane à l’alba ma ùn temu a morte.
Aghju da more dumane à l’alba, ma ùn temu a morte chì a vita m’hà abandunnatu.
Seraghju squartatu dumane trà quattru cavalli.
E so furcute anu da pichjà e chjappette in a corte di u Palazzu.
È puru issu straziu mi pare dolce di pettu à u dulore chì mi taruleghja.
Seraghju squartatu dumane ma ùn tremu micca chì una parte di mè m’hè stata dighjà sradicata.

A Vistica (3,4,5/17)



Una nuvella di
Jean-Yves Acquaviva

III

Bzzzzzzzzzzz, bzzzzzzzzz, u trimulime di u teleffunucciu l’avia toltu di e so pinsate. Vardava u nome scrittu nant’à u screnu è l’incriscia à risponde. Era Valintina, una studiante chì l’avia digià chjamatu parechje volte. Era in licenzia à l’università è facia un studiu nant’à i pastori. U vulia scuntrà è vede cum’ellu travagliava. Duie volte digià Roccu avia rimessu l’appuntamentu è avà ùn si pudia risolve à risponde. Era troppu impiseritu da a so nuttata per dà li capu cum’ellu ci vulia. Lascià sunà li paria a sola cosa à fà à ‘ssu mumentu precisu. Quellu cosu avia finitu di trimulà. Roccu u vardava sapendu ch’ellu avia da ricumincià in furia. Bzzzzzzz, bzzzzzzzzz.

         « È torna à Vignale… Chè tù scià stintu ! À ghjù mai ti sbulu…»

U raportu di Roccu cù u so teleffonu era u spechju di i so raporti cù a ghjente. C’era sempre di più obligazione c’à piacè. S’era arresu, pocu tempu nanzu, à cumprà ne unu. S’arricurdava di u cuntrastu cù u tippu di u magazinu.

« Allora, chì vulete fà ? Cù quessu, pudete piglià i ritratti, mandà i mail. Quessu ùn hà micca a 3G ma acconcia e fiure à colpi di miglioni di pixels. À quill’altru li pudete cambià a prutezzione, cusì cambia di culore… Ma u top hè questu quì, hà certe applicazione chì m’ete capitu. Pudete andà nant’à Facebook, Twitter è po, hà una pochi di ghjochi… ».
« O basta, è ùn mugne micca e capre di e volte ? State à sente, eiu vogliu un teleffonu per teleffunà. Hè pussipule quessa o ci vole, di varaglia fatta, c’o compri unu di i vostri attrazzi indiavulati ? ».

U tippu u fighjava dumandendu si s’ellu era carne o pesciu. Per finisce, l’avia prupostu quellu à nove eurò.

« Ci hè quessu ma… »
« Si pò teleffunà cù quessu ? »
« Iè ma… »

Avà, ogni volta ch’ellu sunava l’arricava l’intransu. Chì sapia chì ci vulia à spessu à tene u puttachju à una pochi d’asgiati chì ùn avianu nulla à dì ma chì parlavanu quante sette.
Stava à sente u missaghju di Valentina è zirpittava. Li dicia chì postu ch`’ellu ùn ci era manera di tuccà lu è ch’ella avia bisognu di compie u so travagliu per a fine di a simana à vene, cullaria à truvà lu u lindumane à bon’ora.

« Cristu ! Ùn avaraghju chè quessa à fà eiu ? ».

U teleffonu era passatu à nulla d’andà à basgià u muru. Ma ùn era ancu a so ora. Roccu era surtitu di casa, pinsava chì, appressu à tuttu ‘ssa giuvanotta ùn li vulia male è chì un pocu di cumpagnia di tantu in tantu ùn l’avia da tumbà. Ma avà, avia un antru affare in capu. Sognu o micca sognu, ‘ssa pitraccia l’avia da mandà in mille pezzi. È a so mandria l’avia da custruisce duve ellu avia decisu.


IV

Eranu ottu ore di mane è era una mez’ora chì Roccu vardava a petra senza pudè crede à ciò ch’ellu vidia. À rombu di sforzi, l’avia fatta cullà in a so furgunetta è a si purtava in casa. I so cinquanta o sessanta chilò i si facia di sicuru. Ma ùn era tantu u pesu chì stunava à Roccu, era piuttostu a forma di ‘ssu pezzu di granitu. D’una parte era liscia cum’è un pezzu di marmaru tagliatu è appianillatu da una mascina. Di l’altra parte era a stampa parfetta di a Corsica. Parfetta, nisun difettu, ùn mancava nulla. Era longa di quasi un metru è alta d’una trintina di centimi. Ogni muntagna, ogni valle è ogni palmu di costa era zuccatu, scarpillinatu piuttostu. Ùn pudia esse solu l’opara di u tempu à avè fattu quessa. Ùn c’era c’à l’omu à esse ne capace. Ma ‘ssa petra Roccu l’avia trova sottu à quattru metri di robba. Eranu sicuramente e millaie di l’anni ch’ella stava custì. Cumu spiecà una precisione simule ? Ci vulia una tecnulugia bella avanzata per riesce ‘ssu travagliu. Roccu ùn capia micca è quessa ùn li piacia mancu à pena.

Avia postu a petra nant’à u so tavulinu è a carizzava. A so manu curria da una cima à l’altra. Passendu nant’à Monte Cintu, avia intesu qualcosa di sfarente. A muntagna paria move si. Avia appughjatu è, accumpagnatu da un picculu rimore seccu, una spezia di scagnu s’era apartu nant’à u latu drittu. U giuvanottu ùn sapia s’ellu ci vulia à vardà nentru o turnà lu à sarrà. Forse ci vulia à fà ciò ch’ellu avia dettu l’omu di u sognu, intarrà la è scurdà si ne. Ma per una persona impachjucula cum’è Roccu era impussipule à ùn circà à sapè, era impussipule à lascià andà l’occasione di scopre un misteru. Avia ciuttatu a manu è avia cacciatu una buttigliola. Chjuculella, fatta di vetru tralucente è tutta inturniata di frisgi culor’d’oru. Tappu ùn ci n’era, era chjosa è ùn paria d’esse ci astri mezi c’à di sciappà la per apre la. Nentru ci si vidia un liquidu chjaru cum’è acqua. Roccu a scuzzulava, a fighjava, a trinicava è a fighjava torna. Avaria vulsutu pudè annasà, tuccà è forse ancu tastà ‘ssu liquidu stranu. Ma sciappà a buttigliola, ùn li paria micca esse una bona idea.

S’era messu à pusà è circava à rimette e so pinsate in ordine. Chì era ‘ssu pocu capatoghju ? Li scaldava e ciarbelle, li si paria di bolle. Ne era quasi à dumandà si s’ellu ùn era torna un sognu. Forse s’avia da discità da quì à qualchì siconda. Ma, fà è fà, ci vulia à addimette la, l’affare era bellu reale.
U rimore d’una vittura chì ghjugnia in piazza l’avia cacciatu di e so divagazione.

     - « Valintina ! Puttana ! Mi n’era scurdatu di quessa ».

Roccu avia supitu lampatu una vesta nant’à a petra è s’appruntava à accoglie a zitella.


V

Roccu era surtitu in piazza. Valintina li vultava u spinu, appughjata à a so vittura è teleffunava. Parlava di una cosa ch’ella avia chjappu senza dumandà, ch’ella ùn a faria più è pò, avia tagliatu a cumunicazione senza avisu cù un picculu gestu di zarga.

U giuvanottu a fighjava è lasciava vene in ellu una idea scema. A zitella era bionda, à bastanza grande è fina è a so voce li ramintava qualcosa. È soprattuttu, c’era ‘ssa robba bianca pichjulata di fiurucci rossi è gialli ch’ella purtava. Era ella. Iè, era Ella ! Eccu ciò chì u distinu li rigalava sta mane. A giuvanotta di i so sogni. Quella chì, ‘ssi pochi mesi l’avia accumpagnatu durante i so viaghji nuttuloni, a musa d’ognuna di e so pinsate. Era quì, di punta à ellu. Sintia in pettu u batticore chì s’era mossu, tontu, sfrinatu. Postu ch’ella era pussipule ‘ssa cosa tantu bramata, forse ella dinù l’avia da cunnosce. Forse ella dinù facia ‘ssi sogni maravigliosi. Ellu, s’arricurdava d’ogni parolla scambiata, d’ogni stunduccia sparta. Era cum’è s’ellu l’avessi campatu in veru. Di a robba bianca ne sapia ogni fiore. Pampasgioli è carufuli intricciati, cusgiti d’un filu d’oru.

Di i so ochji, ne sapia a tennerezza, di e so lapre u zuccaru. È ‘ssa capillera bionda chì si ne falava, cum’è una spiscia d’oru à sin’à more nant’à e so iglie. S’era imbriacatu tantu volte à u so profume, imbuleghju di muschi magichi intinti di vaniglia è di machja fiurita. È a so pelle, dolce cum’è mele, l’avia in fine da pudè tuccà. Valintina s’avia da vultà, i so sguardi s’avianu da scuntrà, ciuttendu si unu nu l’altru à sin’à u più prufondu di e so anime è di i so cori. Saria u principiu di qualcosa, l’alba d’una vita nova. Roccu ùn avia nisun’dupitu, ancu per ùn avè fattu i stessi sogni c’à ellu, Valintina avia da sente u so amore invade la à a prima uchjata. Avia da capisce supitu ch’ella era scritta in u libbrone di u distinu, chì e so strade si cruciavanu oghje per ùn spiccà si mai più.

A giuvanotta s’avia da vultà, ‘sse duie siconde parianu ùn finisce più. Li avaria vulsutu mughjà : « volta ti c’o ti possi puru abbracciacà ! ». Iè, eranu una eternità ‘sse duie siconde  è à tempu, davanu à Roccu ‘ssu piacè tamantu d’esse à l’orlu d’un incantu spripositatu, un sognu fattu realità. Valintina s’era vultata è avia parlatu d’una voce piena di simpatia.

« Bonghjornu sì tù Roccu ? ».

Roccu stava mutu, fighjava a zitella. Era bella, paria una principessa nu ‘ssa robba ligera. Dui buttuli spiccicati da fà move l’imaginazione. Un picculu surrisu scrianzatu appesu à e so lapre. Era bella Valintina, più c’à bella. Ma, ùn era micca Ella…



Spettaculu

Una nuvella di
Petru Larenzu Santelli


















Quantu eramu in a corte à assite à u spettaculu ?
Quantu à esse ci spicciati per ùn mancà ne nunda ?
Quantu chì a piccila corte ne pudia cuntene.
Avianu ancu ricusatu u mondu.
A mamma cù u so criaturu è i so dui figlioli s’eranu guasgi fatti lampà in terra in u parapiglia è tene.
Cum’è quellu vechju.
C’era veramente di tuttu ind’è sta ghjente.
Ghjovani, zitelli ancu.
Vechji.
Famiglie sane.
Sgiò ma ancu operai.
Era da veru un spettaculu chì attirava un publicu largu.
Cunsensuale.
Quand’ellu hè ghjuntu per cullà nantu u palcu, s’hè fattu u silenziu.
Hà fighjulatu i spettatori è hà pigliatu a so piazza.
A riprisentazione pudia cumincià.
S’hè indinuchjatu.
I sicondi roli è i figuranti, tandu, si sò avvicinati.
Ognunu cunniscendu propiu bè u so rolu.
Più à l’asgiu chè ellu d’altronde.
Si vidia chì per elli ùn era mancu a so prima riprisentazione.
Sopra à tuttu u magistratu.
Puru, a so tirata era troppu carca à pompa.
Ma, ci avia sappiutu mette a sulennità.
Ellu, ùn dicia sempre nunda.
À ognunu in u publicu tricava di vede a grande scena è à sente a so voce.
Po, vensi u so tornu.
A so voce trimulente è i so singhjozzi avianu fattu passà un’emuzione acuta.
Un tremulu avia parcorsu l’assistenza.
A scena avia tenutu e so prumesse.
Po, quellu azziunò l’asta è a managhja s’abbassò in un scrizzulime sin’à u chjoccu trimendu.
U capu sbulò in u saccu.

lundi 1 novembre 2010

Tarring and feathering

Una nuvella di
Marcu Biancarelli

Boston, infini…
Trè sittimani di travirsata da Norfolk à ghjunghja quì. Un fritu da scurrà i boia…
A nivi annantu à u ponti di u battellu. A cumpagnia dispiacenti di marinari sputriti, mancu capaci di parlà a so propia lingua, a prussimità schifizzosa cù l’imigranti bestii, acciaccati da a so cundizioni mischina, i so cridenzi rilighjosi grevi, vistuti di neru è affasciati da manteddi frusti pà risimbrà à i so santi udiosi …
Ma hè a fini di u viaghju, è semu di ghjinnaghju, annu di Cristu 1774.
Prestu sò cinqui anni ch’e’ aghju lacatu u paesu. Cinqui anni dipoi ch’e’ socu scappatu… Livornu, i Maremmi tuscani, tanti mesa à fà u briganti, sempri l’esiliu, a pirataria contr’à i Ginuvesi, i spidizioni punitivi contr’à i Francesi… À principiu di l’annu scursu mi so trovu in Ingliterra, cù d’altri rifughjati. Spartiamu una càmara, suldati da u Generali, po’ a paga s’hè fatta magra, ci ani fattu capiscia chì a spiranza di caccià i Francesi era duvintata illusoria, chì ci vulia à ricumincià una vita…
In Ingliterra, parlaiani di i trùbuli in i culunii, u rifusu di pagà a franchizia, diciani chì certi sucità sicreti s’erani affiancati, i Fiddol’ di a Libartà i chjamaiani, « Sons of liberty », era un affari chì mi piacia. Si dicia dinò chì in i culunii d’America un omu pudia riparta à zeru, riscattà tutti i so disgrazii. Mi so imbarcatu.
Semu ghjunti in u portu è c’era a fumaccia da partuttu. Aspittaiu una cità nova, una cala di i maraviddi, cridiu di truvà i ricchezzi di l’Indii Uccidintali sposti à a vista di tutti. Era un borgu cù i casi faticati, i facciati rosi da a vichjara prumaticcia, i balcona battuti da u ventu marinu… Sinsazioni di naùsea… Ghjiriminu è disgustu dopu à un viaghju troppu longu… Avangustu di dillusioni…
 Ani lampatu una verga trà u molu è u ponti di u battellu. Pà sbarcà risicaiamu di sculiscià, di truncacci u coddu contru à i cascioni più in ghjò. Una folla trubulata ci aspittaia in disordini. Mi parsi chì l’imigranti ùn erani micca vulsuti bè. I marinari di u rè d’Ingliterra ancu menu. C’erani i insulti chì bulaiani, i pugni drizzati in a noscia dirizzioni. I burghesi è i vilani s’erani buliati pà a ricizzioni, spartiani un’ ira cumuna. I ricchi musciaiani i so canni, i paciaghji minacciaiani cù i so bastona. Tuttu ‘ssu paisacciu paria carcu à ustilità. 
Ghjastimi, brioni pazzi, scuzzulati, panetti à chì mittia u pedi in tarra. Dui suldata cù i casacchi russi si missini à mezu, pà pruteghjaci da un odiu à qualissu ùn capiamu nudda. Qual’ sò ? aghju dumandatu à un suldatu. I Fiddol’ di a Libartà, m’hà rispostu l’omu, un mesi fà ani lampatu trè centu casci di tè à mari, ùn s’arrestani più. Po’ hà vultatu u so sguardu versu i citadini, ùn paria micca fieru, stringhjia u so fucili davanti ad iddu è i so mani trimulaiani.
Mentri chì i dui suldati tiniani a canaglia in rispettu, aiutati da i marinari di u bordu, mi so infrugnatu frà mezu à l’aienti. T’aviu solu un fangottu à strascinà è una busgiacca, i so stodii ùn mi cuncirnaiani. Di vèdami francà i so rangati, i manifistanti sò firmati in arrestu, ùn capiani micca, allora m’ani lacatu passà. Un grossu cù una pirrucca hà circu di misurassi cù u so sguardu, intarrugatori. L’aghju surrisu. U grossu m’hà resu u me surrisu è hà cuntinivatu hà briunà contr’à l’imigranti, contr’à i tassi, è po’ dinò contr’à a Curona. Mi so postu à pusà trà dui casci, è mi socu accesu una pippa. Era una posta bona pà cuntinivà à fighjulà st’aienti in còllara.
Hè cumparsu un omu cù un capeddu pinzutu è una casacca grisgia, i trinetti di a so camisgia risurtiani, li daghjiani un’ andatura fiera. L’omu si hè avvicinatu, altieru, pà mèttasi suttu à a prutizzioni di i dui suldata. Hà cuminciatu à liticà a folla. T’avia una boci putenti hè una faccia di cumandanti, a canteghja forti. Ùn paria micca di tema u cattamuzzu. Tandu aghju intesu chì u rimori pupulari calaia à pocu à pocu, è pudiu capiscia infini i paroli di l’omu. Dicia ch’intantu chè cumissariu di a dugana ùn pudia tullarà u disordini, chì ci vulia à arristà, lacà travaddà i sirvizii di a Curona, è chì ugnunu si ni pudia rientra in casa soia, ùn faria micca un raportu pà stavolta. Li piddaia u subra, à tutti quant’iddi erani, mi socu dittu.
Ci hè statu un silenziu. Si sintiani l’esitazioni di l’aienti. Un burghesu bè vistutu cù un tricorru à l’ùltima moda hè sciutu da i ranga. Hà parlatu. Cundannaia l’inghjustizii di l’Ingliterra, pisaia u ditu è ni chjamaia à u sustegnu di l’altri, parlaia di sulidarità è di drittu di ribillioni. Lampaia di tantu in tantu unu sguardu neru in a dirizzioni di u cumissariu di a dugana è u pruvucaia. È cuntinivaia à adrizzassi à l’aienti è u so discorsu era ditarminatu. L’altru ùn si lacaia micca imprissiunà. A so faccia era chjusa, paria insinsibuli à u rimisciu. Po’ hà lintatu, frettu, à l’uratori : falla finita, hè a corda chì t’aspetta.
 
U burghesu l’hà fighjulatu in ochji. Si vidia bè chì l’unu è l’altru erani duri. È mentri chì tuttu u mondu pustiaia, à u culmu di ‘ssa tinsioni, u ghjòvanu uratori hà stuppatu in faccia à u cumissariu, è aghju intesu bè ciò ch’iddu li dicia in inglesu : « shame on you ! » Vargugna ! D’un colpu un brùddicu attuffatu s’hè missu à curra in u pupulacciu. U duganeri era russu di stizza, s’asciuvaia a faccia cù un falzulettu, po’ l’ochji neru, hà fattu un passu in a dirizzioni di u burghesu chì l’avia uffesu, prontu à curèghjalu sùbitu avali.
Quiddu ùn l’hà lacatu u tempu di ricùttasi. Ghjirèndusi versu a folla, hà lintatu un moghju tirribuli, a faccia torta da l’odiu : « Teach him a lesson, tar the bastard !!! »
Ùn aviu mai vistu un affari sìmuli, un omu cambià di versu cussì prestu : da u russu di a stizza, u cumissariu hè turratu biancu com’è un linzolu, i so ochja si sò missi à circataghjà in tutti i dirizzioni. Un frombu nascìa trà a multitùdina. I dui suldata ani vultatu i calcagni com’è un omu solu è ani spiccatu un saltu pà piddà a verga è mèttasi à l’agrottu annant’à u battellu. Ancu l’imigranti si bucaiani à a so sèguita. Ùn pudendu furzassi un passaghju in ‘ssu scappa scappa vargugnosu, u duganeri hà funzatu capibassu, in una cursa addispirata, à mezu à i rivultati in diliriu.
Aghju vistu i cazzotti chì piuviani, i bastunati, i calci chì u faciani capulà. Una volta in tarra, u cumissariu fù chjappu da centu mani, pistu com’è a sola, l’ani cacciatu tutti i so vistiti è ancu a so pirrucca. Circaia di piattà a so vargugnà cù i so mani, ma i colpi li falaiani in coddu com’è a gràndina. L’ani ridrizzatu nudu in cristu è liatu i mani in u spinu, era russu inciappatu da a vargugna è da i colpa. Dui umatali u si sò presu in pesu è l’ani purtatu, cù unu stolu di scemi chì li baddaiani impressu è chì ni prufittaiani pà sgrinfià u disgraziatu, appaghjalli certi sciappati annant’à u so muru in sangu. Aghju suvitatu anch’eu par veda ciò chì ni vuliani fà.
L’ani strascinatu in un baracamentu indù u catramu buddia in una grossa pignata. U tintu stridaia oramai com’è un purceddu. Invinuchjatu è tinutu da i so boia, ùn pudia fughja, nè schisà u so casticu. I so ochja vitrosi faciani pietà. Dui mascalzoni ani pisatu a pignata è svacatu u catramu annant’à d’iddu. Mughjaia di dulori è di vargugna. L’ani untu da capu à pedi, à tal’ puntu chì paria guasgi unu di ‘ssi salvàtichi chì facini i schiavi in ‘ssi culunii. Sùbitu ani ricupartu u so corpu sbiutendu un saccu intrevu di piumi. U tintu, ùn avia più faccia umana, paria un animalu stranu sciutu da calchì libru di a mitulugia. In quattru è trè setti era duvintatu un aceddu zòtticu. Tutti ridiani è u insultaiani, è biffaiani i caccaneri di a ghjaddina è si pichjaiani forti annant’à i vinochja talmenti ‘ddi ridiani.
Una donna hè cursa in una taverna vicina ed hè vultata cù un buttiglionu di tè buddenti. Ani furzatu l’aceddu, aprìnduli i canteghji, à inguttàsi u tè tal’ è quali. Raghjia di suffrenza mentri chì u lìquidu li brusgiaia a cannedda. Credu ch’era malu da veru.
Ani missu u supplificatu annant’à una pàrtica, è l’ani strascinatu in tutti i carrughja di Boston. U mascacciu era à zozzu è l’ànguli arruttati di a pàrtica li firiani u fundali è li spaccaiani i parti ìntimi. Da partuttu l’aienti cumpariani annant’à i balcona è briunaiani di suddesfu, maladindu u rè è i so sbruzini, scumittindu annant’à a vittoria di a libartà. Mentri ch’e’ suvitaiu u stolu, scrucceti u sguardu spavintatu d’una ghjuvanetta. Piinghjia, era bella com’è un fiori. Li dumandeti s’iddu era u trionfu di a libartà chì a frasturnaia à rèndala cumossa à ‘ssu puntu. A ghjuvanetta mi risposi in a so lingua : « no, God, that’s barbarism… » Presi a so mani dulci pà ricunfurtalla.
Emu accumpagnatu a folla in ribulionu, è ci semu ritrovi torra annant’à u portu. Quì, in un ùrulu cullittivu di piaceri è di libarazioni, a pàrtica cù u so truffeu vargugnosu fù lampata à mari. Vidistimu una corda porsa da un battellu, è u piumicciu vivu chì nataia à quel versu pà chjappà a funi salvatrici. Fù tiratu à bordu suttu à i scherzi è i ghjastimi di u pòpulu, ma stavolta era salvu. Un vichjettu accantu à mè, chì paria unu spicialistu, mi dissi ch’iddu n’avaria pà quattru ghjorna nanzi di sbarazzassi di u catramu è di tutti i piumi. Aghjunsi chì a più parti di u tempu a cura era accumpagnata da l’amputazioni di i dita, è forsa dinò d’altr’ affari.
Mentri chì u celi abbughjaia, i vilani è i burghesi ani cuminciatu à disartà u molu. Mi so trovu solu. Ancu a me ghjuvanetta si n’era andata, lachèndumi un adrizzu scrittu annant’à un pezzu di carta. M’avia abbandunatu cù un surrisu tristu, com’è s’idda si scusaia, è ùn sapiu micca di chì. I carrughja si sò ammutuliti, inguttuppati da u fritu. Aghju strintu u manteddu è calatu u me capeddu, è mi so infrugnatu in una taverna, in circa d’un brodu caldu è d’un lettu pà passà a nuttata. Tandu, più solu chè mai, mi socu dittu ch’e’ viniu di passà a me prima ghjurnata in America.
È ‘ssu paisacciu paria da veru carcu à ustilità.

A Vistica (2/17)


Una nuvella di
Jean-Yves Acquaviva


II


Cinque ghjorni dopu, era ghjuntu l’impresariu cù a so pala meccanica. Eranu avà trè ghjorni ch’ellu minava ‘ssa petra, sciappendu la pezzu à pezzu. Roccu ùn avaria mai pinsatu ch’ella fussi cusì dura è cusì prufonda. Sottu à a petra apparente avianu supitu trovu u tofu. Ma sottu à u matticciu, c’era torna u granitu puru. È questu quì, à sente u tippu di a pala era u più mastinu ch’ellu avia scontru in tutta a so carriera. Era ancu statu obligatu à cambià a punta di u so attrazzu chì a prima s’era frustata. A terza sera, era spustatu dopu à avè trovu una antra lepara di tofu. Avia dettu di vultà u luni à bon’ora spirendu di pudè compie tandu.

 Roccu s’era firmatu una stonda à vardà ‘ssu scogliu chì l’avia da custà u pocu è tantu. Ellu, avia previstu duie ghjurnate di travagliu è avà quale a sapia quant’ella avia da durà ‘ssa storia.
S’era datu di manu à u tofu, caccendu lu bramosu di vede ciò chì l’aspittava sottu. Ruspava cù u so vaglione dapoi un quartu d’ora quand’ellu vide spuntà torna u granitu. Ghjastimava, scuzzulava u capu è si dumandava s’ellu ci avia da sorte un ghjornu. Senza mancu fà ci casu, avia scupartu a petra è avà, s’arvidia ch’ellu ùn era c’à un pezzu staccatu da u scogliu maiò. Era ingutuppatu di tofu ma sanicciu. Avia tiratu, puntatu, trinicatu è, pur’fine, u petronculu era cidutu. Si n’era falatu sculiscendu pianu pianu à sin’à i so pedi. Roccu era in sudore, crosciu intintu da cima à fondu. Saria statu incapace à dì quant’ellu era duratu u so sforzu. Ma li si paria una grande vittoria d’avè toltu ‘ssa pitraccia da custì. Era notte avà, vinaria u lindumane à sciappà la in mille pezzi. Iè, vinaria cù a mazza farrata è li faria vede quale era u più forte.
S’era chjinatu à dorme, cù a spiranza in core di turnà a truvà a so innamurata. S’era addurmintatu supitu, rosu da a stanchezza.
In giru à mezanotte, s’era discitatu. Li si paria di sente u rimore in cucina. Era falatu è avia scupartu un omu, pusatu à tavulinu, u so tavulinu. Chietu, chietu si magnava un pezzu di pane è di casgiu.
        « Quale site ? Chì fate in casa meia ? »

L’omu ùn avia mancu pisatu u capu, finia di mastucà u so pane. S’era impiutu un vichjeru di vinu rossu è u si sciaccava in una ingullita sola.
         « Haaa, u casgiu u sai fà. Ti feliciteghju. »

Avà, l’omu u vardava. U vardava da u capu à i pedi cum’è un incittaghju chì cerca à stimà u pesu d’un vitellu. Era vechju, travechju. Quasi troppu vechju per esse sempre vivu. Nant’à a so faccia, sulchighjata in tutti i sensi, ùn c’era nisun’ pelu. Nè barba, nè mustaccia, nè ciglii, nè sopraciglii, nulla. Solu, à a basa di u so bavellu, una spezia di treccia d’una vintina di centimi. L’inturchjulava, l’allisciava cù a so manu manca. È po, c’era ‘ssu sguardu. Forse ùn ci vuleria micca à chjamà lu sguardu chì, i so ochji eranu spenti, bianchi cum’è quelli d’un cecu. Ma, ognunu di i so gesti era cusì pricisu chì ùn c’era nisun’dupitu, l’omu ci vidia bellu chjaru.
         « M’ete da dì quale vo site è ciò chè vo fate quì ! »

Roccu s’anarbava è avia avutu un muvimentu per lampà si nant’à l’omu. Quellu, avia pisatu una manu è, cum’è toccu da una forza suprana, u giuvanottu s’era firmatu.
         « Posa ! »

L’ordine ùn suffria micca ricusu. È roccu s’era calatu di punta à ellu.
         « Sò vinutu à dumandà ti qualcosa. ‘Ssa petra chè t’hai trovu fendu u to scassu, lascia la stà. Busca ti un antru locu per a to mandria. Dumane corparè a petra è l’affare piantarà custì. »

Roccu s’era discitatu, crosciu intintu da u sudore. Spatansciava cum’è dopu à una corsa sfrinata. L’era parsu cusì veru è avà capia ch’ellu ùn era c’à un sognu, gattivu, ma solu un sognu.